web stats
Home / Literature / سروده ای از سنایی غزنوی : کفـــر و ایمـــان را هـــم انـــدرتيرگی هـــم در صـــفا

سروده ای از سنایی غزنوی : کفـــر و ایمـــان را هـــم انـــدرتيرگی هـــم در صـــفا

سنایی غزنوی

‫(در مجلس وعظ سیف الحق تفسير سورۀ والضّحی کند‬بر بدیهه) و نعت حضرت رسول نماید

کفـــر و ایمـــان را هـــم انـــدرتيرگی هـــم در صـــفا

نیست دار الملک جـز رخسـار و زلـف مصـطفی‬

موی و رویش گر بصـحرا ناوریـدی قهـر و لطـف‬

کــافری بــی بــرگ ماندســتی و ایمــان بــی نــوا‬

نســخۀ جــبر و قــدر درشــکل روی و مــوی اوســت‬

ایـــن زوَاللّیلـــت شـــود معلـــوم آن از وَالضحی‬

گــر قســیم کفــر و ایمــان نیســتی آن زلــف و رخ‬

کــی قســم گفتــی بــدان زلــف وبــدان رخ پادشــا‬

‫وَالض ُّحی وَالل َّیلِ اذا سَجی ماوَد َّعَکَ رب ُّکَ وَمـاقلی

‬کـــای محمّـــد ایـــن جهـــان و آنجهـــانی نیســـتی

لاجـــرم اینجـــا نـــداری صـــدر و آنجـــا مت َّکـــا‬

رحمتـــت زان کـــرده انـــد ایـــن هردوتاازگردنعـــل

ایـــن جهـــان را ســـرمه باشـــی آنجهـــان را توتیـــا‬

انـــدرین عـــالم غریبـــی زآن همـــی گـــردی ملـــول‬

تـــا “ارِحنـــا یـــا بلالـــت” گفـــت بایـــد بـــرملا‬

‫عــــالمی بیمــــار بودنــــد انــــدرین خرگــــاه ســــبز‬ ‫

قایـــد هـــر یـــک وبـــال و ســـایق هـــر یـــک وبـــا‬

زان فرســــتادیمت اینجــــا تــــا زروی عاطفــــت

عافیــــت را همچــــو اســــتادان درآمــــوزی شــــفا

‬(وَللاخِـــــــــرَةِ خَـــــــــيرٌ لَـــــــــکَ مِـــــــــنَ الاُولى)

‬گرزداروخانـــــه روزی چنـــــد شـــــاگردت بـــــامر

شــــربتی ناوردشــــان ایــــن جــــا بحکــــم امــــتلا‬

گــر تــرا طعنــی کننــد ایشــان مگــير از بهــر آنــک‬

مــــردم بیمــــار باشــــد یافــــه گــــوی و هــــرزه لا‬

تـــابش رخسارتســـت آنـــرا کـــه میخـــوانی صـــباح

ســـایۀ زلفـــين تســـت آنجـــا کـــه میگـــوئی مســـا‬

روبـــروی تـــوکـــز آنجـــا جانـــت را مـــا وَد َّعـــک

شـــو بزلـــف تـــوکـــزین آتـــش دلـــت را مـــا قَلـــی‬
‫‬
‫(وَلَسَــــــــوفَ یُعطیــــــــکَ رَب ُّــــــــکَ فَتَرضــــــــی)

‬در دو عــالم مــر تــرا بایــد همــی بــودن پزشــک‬

لــیکن آنجــا بــه کــه آنجــا بــه بدســت آیــد دوا‬

‫هرکـــه اینجـــا بـــه نشـــد آنجـــا بـــروداروش کـــن‬ ‫

کاین چنين معلول را، بـی شـک چنـان بایـد هـوا‬

لاجرم چنـدان شـرابت بخشـم از حضـرت کـه تـو‬ ‫

کــز عطـــا خشــنودگردی وان ضـــعیفان از خطـــا

‬دیـــو را دیـــوی فروریـــزد هـــم انـــدر عهـــد تـــو

آدمــی را خاصــه بــا عشــق تــوکــی مانــد جفــا‬

پــس بگفــتش ای محمّــد منّــت از مادارازآنــک

نیســـــت دارالملـــــک منتهّـــــای مـــــا را منتهـــــا‬
‫‬
‫(اَلَـــــــــــمْ یَجـــــــــــدکَ یَتیمـــــــــــاً فَـــــــــــآوی)

‬نـــه تـــو دُرّی بـــودی انـــدر بحـــر جســـمانی یتـــیم‬

فضـــل مـــا تاجیـــت کـــرد از بهـــر فـــرق انبیـــا‬

‫(وَوَجَـــــــــــــــدَکَ ضـــــــــــــــالّاً فَهَـــــــــــــــدی)

‬نــه تــو راه شــهر خــود گــم کــرده بــودی ز ابتــدا

مـــــا تـــــرا کـــــردیم بـــــا همشـــــهریانت آشـــــنا‬

غرقـــۀ دریـــای حـــيرت خواســـتی گشـــتن ولیـــک

آشـــــنائی مـــــا برونـــــت آورد ازو بـــــی آشـــــنا‬
‫‬
‫(وَوَجَـــــــــــــــدَکَ عـــــــــــــــائِلاً فَـــــــــــــــاَغنی)

‬نــی بقلّـت خواســت کــردن مرتــرا تلقــين حــرص

‬‫پـــیش از آن کانعـــام مـــا تعلـــیم کـــردت کیمیـــا‬

‫(فَامَــــــــــــا الیَتــــــــــــیمَ فَــــــــــــلا تَقهَــــــــــــر)

‬بـــا تـــو در فقـــر و یتـــیم ماچـــه کـــردیم ازکـــرم‬ ‫

تو همان کن ای کـریم از خُلـق خـود بـا خلـق مـا‬

مـــادری کـــن مـــر یتیمـــان را بپرورشـــان بلطـــف‬ ‫

خــواجگی کــن ســایلان را طبعشــان گــردان وفــا‬

(وَاَمــــــــــــا الســــــــــــائِلَ فَــــــــــــلا تَنهَــــــــــــر)‬

نعمت از مادان وشـکر از فضـل مـا کـن تـا دهـیم

مــر تــرا زیــن شــکر نعمــت نعمتــی دیگــر جــزا‬
‫‬
‫(فَامّـــــــــا بنِعمَــــــــــةِ رَبــــــــــکَ فَحَــــــــــد ِّث)

‬از زبـــان خـــود ثنـــائی گـــوی مـــا را در عـــرب‬

تــــا زبــــان مــــا تــــرا انــــدر عجــــم گویــــد ثنــــا‬

آفتاب عقل و جان اقضی القضاة دین کـه هسـت‬ ‫

چـــون قضـــای آســـمان انـــدر زمـــين فرمـــانروا

‬آن ســر اصــحاب نعمــان کــز پــی کســب شــرف‬

هـــر زمـــانی قُبلـــه برپـــایش دهـــد قِبلـــه دعـــا

بــا بقــای عــدل او نشــگفت اگــر در زیــر چــرخ‬

‫شخص حیـوان همچـو نـوع و جـنس نپـذیرد فنـا‬

تـــا نســـیم نـــام او بـــر بوســـتان دیـــن نجســـت

شــاخ دیــن بــی نشــو بــود و بــیخ سنت بــی نمــا‬
‫‬
‫در حـــریم عـــدل او تـــا او پدیـــد آمـــد بحکـــم‬ ‫

خاصـــیت بگذاشـــت گـــاه کـــه ربـــودن کهربـــا

‬تـــا بگفـــت او جبریـــان را مـــاجرای امـــرو نهـــی‬

تـــا بگفـــت او عـــدلیان را رمـــز تســـلیم و رضـــا

بــاز رَســتند از بیــان واضــحش در امــر و حکــم‬ ‫

جــبری از تعطیــل شــرع و عــدلى از نفــی قضــا‬
‫‬
‫ایــن کمــر زایّــاک نعبُــد بســت در فرمــان شــرع‬

وانــــدگر تــــاجی نهــــاد از یفعــــل اللّــــه مایشــــا

‬ای بنانــــت حاجــــب انــــدر شــــاهراه مصــــطفی‬

وی زبانــــت نایــــب انــــدر زخــــم تیــــغ مرتضــــا‬

هــــرکجــــا گــــام تــــو آمــــد افتخــــار آرد زمــــين

هرکجــــا عــــدل تــــو آمــــد انقیــــاد آرد ســــما‬
‫‬
‫ســـیف حقّـــی از پـــی آن ســـیف حـــقّ آمـــد روان‬ ‫

مفتی شرقی از آن مشرق شـده اسـت اصـل ضـیا

‬مفتی شرقت نه زان خواند همی سلطان که هست‬

چــون تــو در مغــرب دگــر مفتــی و دیگــر مقتــدا

بلکــه ســلطان مفتــی شــرقت بــدان خوانــد همــی‬

‫هرکجــا مفتــی تــو باشــی غــرب خــود نبــود روا‬
‫‬
‫هــم قرینــی علــم دیــن را همچــو فکــرت راخــرد‬

همنشـــینی حلـــم و آیـــين را چـــو فطنـــت را ذکـــا

‬چــون تــو موســی وار بــرکرســی برآئــی گویــدت

عیســـی از چـــرخ چهـــارم کـــی محمّـــد مرحبـــا‬

جــــان پاکــــان گرســــنۀ علــــم توانــــد از دیربــــاز

ســـفره انـــدر ســـفره بنهـــادی و در دادی صـــلا‬

لطـــف لفظـــت کـــی شناســـد مـــرد ژاژ و ترّهـــات

مـــن و ســـلوی را چـــه دانـــد مـــرد ســـير و گنـــدنا‬
‫ّ‬
‫هرکـــه او ز آزار تـــو پرهیـــزکـــرد از در درســـت‬ ‫

راســت گفتنــد ایــن مثــل الاحتمــا اصــل الــدّوا

‬مـــالش دشـــمن تـــرا حاجـــت نیفتـــد بهـــر آنـــک‬

چــاکری داری چــوگــردون کــش همــی دردقفــا

هــر شــقی کــز آتــش خشــم تــوگــرددکــام خشــک‬

‫بــــر لــــب دریــــا بجــــانش آب نفروشــــد ســــقا‬
‫‬
‫لاف نَحـــنُ الغـــالِبون بســـیارکـــس گفتنـــد لیـــک‬

غالبونشــان گشــت آمنّــا چــو ثُعبــان شــد عصــا

‬زرق ســـیماب و رســـن هرگـــزکجـــا مانـــد بجـــای‬

چـــون برآیـــد ناگـــه از دریـــای قـــدرت اژدهـــا‬

گــه ســفرکــن بــی ســراج مــاه در صــحرای خــوف

گــه طــرب کــن بــی مــزاج زُهــره در بــاغ رجــا‬
‫‬
‫مـــاهرا آنجـــاه نبـــود کـــو تـــرا گویـــدکـــه چـــون‬

‫زُهـــره را آن زَهـــره نبـــود کـــو تـــرا گویـــد چـــرا

‬رو کــه نیکــو جلــوه کــردت روزگــار آنــدر خــلا‬

شـــوکـــه زیبـــا پروریـــدن کردگـــار انـــدر مـــلا

ای ز تــو اعقــاب تــو طــاهر چــو ســادات از نبــی‬

‫وی ز تــو اســلاف تــو ظــاهر چــو زاصــف برخیــا‬
‫‬
‫بازیـــــابی آنچـــــه ایزدیـــــادکـــــرد از نیکـــــوئی‬

‫هـم در اینصــورت کـه گفتــی صـورت ایــن مــاجرا‬

ایــن نــه بــس کانــدرادای شــکر حــق بــر جــان تــو‬ ‫

دعــــوی انعــــام او را والضــــحی باشــــدگــــوا

‬روز و شــب در عــالم اســلام علــم و حلــم تســت

آن یکــــی از آل عبــــاس ایــــن دگــــر ز آل عبــــا‬
‫‬
‫گرچه روزی چندگشـتی گـرد ایـن مشـگين بسـاط‬ ‫

گرچــه روزی چنــد بــودی گــرد ایــن نیلــی غطــا‬

همچنـــــان کانـــــدر فضـــــای آســـــمان مطلقـــــی‬

‫صورتست این دار و گير و حبس و بندانـدر قضـا

‬نی بعلم و حلـم تـو سـوگند خـورده اسـت آفتـاب‬

کــز تــو هرگــز لطــف یزدانــی نخواهــد شــد جــدا‬

‫ای همــه اعــدای دیــن را انــدرین نیلــی خــراس‬

‫آس کـــــرده زیـــــر پـــــرّ فطنـــــت و فـــــرّ و دهـــــا

‬بازتاب اکنون عنان هـم سـوی آن اقلـیم از آنـک‬ ‫

آرد چونشـــدکـــرده اکنـــون خانـــه بهـــترکاســـیا

تـــا همـــه آن بینـــی آنجـــا کـــت کنـــد چشـــم آرزو‬ ‫

تــا همــه آن یــابی آنجــا کــت کنــد رأی اقتضــا‬
‫‬
‫نـــی ز قصـــد حاســـدانت در بـــدایت شـــهر تـــو‬ ‫

بــر تــو چونــان بــود چــون بــر آل یاســين کــربلا‬

نــــی ز اوّل دوســــتانت را نبــــودی بــــا تــــو فلا‬

نــی چنــان گشــتی کنــون کــز خطّــۀ چــين و ختــا

‬از بــــــرای مهرچهــــــر جانفزایــــــت را همــــــی

بـــر دو چشـــم مردمـــان غـــيرت بـــرد مـــردم گیـــا‬
‫‬
‫نـــی کنـــون از لطـــف ربـــانی همـــه اقلـــیم شـــرع‬

‫از تـــو خـــرّم شـــد چـــه برداودیـــان شـــهر ســـبا

‬نی تـو حـيران مانـده بـودی در تماشـاگاه عجـب‬

نــــی تــــو ره گمکــــرده بــــودی در بیابــــان ریــــا

‫آنچنانــــت ره نمــــود ایــــزد بپــــاکی تــــا شــــدند‬ ‫

خرقـــه پوشـــان فلـــک در جنـــب تـــو ناپارســـا‬
‫‬
‫نـــی تـــو در زنـــدان چـــاه حاســـدان بـــودی ببنـــد‬

هــم نشــين ذلّ و غریبــی، هــم عنــان رنــج و عنــا‬

نی خـدا از چـاه و بنـد حاسـدانت از روی فضـل‬

برکشـــــید و برنشـــــاندت بـــــر بســـــاط کبریـــــا‬

بــی پــدر بــودی ولیــک اکنــون چنــانی کــز شــرف‬

پادشـــاه دیـــن همـــی در دیـــن پـــدر خوانـــد تـــرا‬

آنچنــان گشــتی کــه بــدگویت کنــون بــی روی تــو‬ ‫

نــه همــی در دل بهــی بینــد نــه انــدر جــان بهــا

‬ای یتیمــی دیــده اکنــون بــا یتیمــان لطــف کــن

‬وی غریبـــی کـــرده اکنـــون باغریبـــان کـــن وفـــا

الفلق میخوان و میدان قصـد ایـن چنـدین حسـود

‫والضحی میخوان ومیکن شـکراین چنـدین عطـا

‬ای مـــرا از یـــک نعـــم پیوســـته بـــا چنـــدین نعـــم

وی مـــرا از یـــک بلـــی ببریـــده از چنـــدین بـــلا

شـــکرت اربـــرکـــوه برخـــوانم بیـــک آواز من

‫از بــرای حــرص مــدحت صــدهمی گــردد صــدا‬
‫‬
‫‬‫‬‫‬شعر من نیک از عطای نیک تست ایـرا کـه مـرغ‬

‫هرکجــــا بــــه بــــرگ بینــــد بــــه بــــرون آرد نــــوا

‬قربـــت تـــو بـــاز هســـتم کـــرد در صـــحرای أنـــس

شـــربت تـــو بـــاز مســـتم کـــرد در بـــاغ صـــفا

گر غنی شد جان و عقل از تو عجب نبودازآنک‬

‫آمــده اســت ایــن از پیمــبر طــائف الحــج الغنــا‬

‫‬ورچه تـن راایـن غـرض حاصـل نیامـدزآن مـدیح

‬ای بـــداگر جـــان مـــا را افتـــد از مـــدحت بـــدا

‬مانـــده ام مخمـــور آنشـــربت هنـــوز از پـــار بـــاز

پــای سســت و ســرگران ایــن از طمــع آن از حیــا

‬دی بــدل گفــتم کــه ایــن را چیســت دارونــزد تــو

گفـــت دل داروی ایـــن نزدیـــک مـــن منهابهـــا

‬تـــــاکلاه از روح دارد عامـــــل کـــــون و فســـــاد

‬تــــا قبــــا از عقــــل دارد قابــــل علــــم و بقــــا‬

‫فــرق و شــخص دشــمنت پوشــیده بــادا تــا ابــد‬

‫هــــم بمقلــــوب کــــلاه و هــــم بتصــــحیف قبــــا

‬باد برخوان وجودت روز وشب تصـحیف صـیف

بــاد بــر جــان حســودت ســال و مــه قلــب شــتا

عـــالم ازعلـــم تـــو چونـــان بـــادکـــز مـــادر صـــبی‬ ‫

خلقت از خلق توزانسان خـوش کـه ازگلـبن صـبا‬
‫‬
‫‬خلعــت و احســان شــاعر ســنّت هــم نــام تســت‬
‫‬
‫بـــاد ز احســـان تـــو زیـــن ســـنت ســـنائی را ســـنا‬
‫ّ‬

سنایی غزنوی

sanaei

About Mohammad Daeizadeh

  • تمامی فایل ها قبل از قرار گیری در سایت تست شده اند.لطفا در صورت بروز هرگونه مشکل از طریق نظرات مارا مطلع سازید.
  • پسورد تمامی فایل های موجود در سایت www.parsseh.com می باشد.(تمامی حروف را می بایست کوچک وارد کنید)
  • Password = www.parsseh.com

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*