web stats
Home / Literature / هایکو چیست ؟

هایکو چیست ؟

هایکو (به ژاپنی: 俳句)‏ کوتاه‌ترین گونه شعری در جهان است که مبدع آن ژاپنی‌ها هستند .

هايکو

هايکوها از 17 مورا (Mora) تشکيل شده‌اند و به ترتيب به صورت سه واحد پنج‌تايی، هفت‌تايی و پنج‌تايی از پی هم می آيند. هرچند که گاه هايکوها را دارای 17 هجا برمی شمارند اما از لحاظ زبان‌شناسی، هجا و مورا دو مفهوم متفاوت هستند و يک واکه بلند می تواند از دو مورا تشکيل شود. وزن شعر هايکو بر پايه شمارش موراها تعيين می شود. به طور معمول هايکوها دارای کی گُو (kigo) يا فصل‌واژه‌ها و کيره‌جی (kireji) يا برش‌واژه‌ها هستند.

کی گُو

در هايکو يا مستقيماً به فصل اشاره می شود يا به نشانه فصلی . کی گُو يا فصل‌واژه شامل پنج گروه بهاری، تابستانی، پاييزی، زمستانی و روز نوی است. البته نشانه‌های سال نو ( 正月, shōgatsu ) به دليل قرار گرفتن سال نوی مسيحی در زمستان، جزو زمستان طبقه‌بندی می شوند. اين کی گُو در ژاپن تازگی دارد. پيش از آن که ژاپن در سال 1873 ميلادی تقويم گريگوری را جايگزين گاه‌شماری سنتی خود کند، سال نو در اين کشور با بهار آغاز می شد .

کيره‌جی

در هايکوهای ژاپنی، کيره‌جی يا برش‌واژه‌ها به طور معمول در انتهای يکی از سه‌پاره‌های شعر نمايان می شود و نقش وقفه و سکوت را ايفا می کند. گفته می شود که برش‌واژه‌ها از شعر حمايت ساختاری به عمل می آورند . بسته به کلمه‌ای که به عنوان برش‌واژه استفاده می شود و مکان آن در شعر، رشته افکار برای لحظه‌ای قطع شده و بين عبارت رفته و عبارت نيامده هم‌سنگی ايجاد می شود . شايد هم پايان باوقاری به شعر می دهد و احساس خاتمه‌يافتگی را تشديد می کند .

هايکوی مدرن

در هايکوی مدرن، الزامی به رعايت قواعد هايکوهای سنتی وجود ندارد، اما آنچه که بر سر آن اتفاق نظر بيشتری وجود دارد اين است که هايکو پاره شعريست کوتاه؛ در دنيای مدرن، رغبت مخاطب برای خواندن و نوشتن اشعار بلند از ميان رفته‌است .
نگاه بی واسطه به طبيعت در هايکو موج می زند، به کار بردن فصل واژه‌ها و فاکتورهای اقليمی خاص هر منطقه از جمله اشتراکات اکثر هايکوهاست .
هايکو نوعی روايت داستانی نيست که آغاز و پايانی داشته باشد . در واقع در اين گونه ادبی، شاعران به دنبال نتيجه گيری يا پند و توصيه ويژه‌ای نيستند .

در هایکو یا مستقیماً به فصل اشاره می‌شود یا به نشانه فصلی . کی‌گُو یا فصل‌واژه شامل پنج گروه بهاری، تابستانی، پاییزی، زمستانی و روز نوی است .

بهار واژه : شکوفه گیلاس (Sakura)، کوکو یا فاخته، گل کاملیا (tsubaki)، قورباغه (Kaeru,kawazu)

تابستان واژه : کرم شب‌تاب (Hotaru)، داروَگ (قورباغه باران) (Amagaeru)

پاییز واژه : خرمالو (Kaki)، سرمای شب (Yosamu)

زمستان واژه : برف (Yuki)

روز نو واژه : پایان سال

معروف ترین هایکو سرایان ژاپن : ماتسوئو باشو ، يوسا بوسون ، كوباياشی ايسا ، ماساوكا شيكی هستند

 

 

basho

ماتسوئو باشو (به ژاپنی: 松尾 芭蕉)‏ بزرگ‌ترین و نام‌آورترین شاعر هایکوسرای ژاپنی محسوب می‌شود .
او در یک خانواده سامورایی در ۱۶۴۴ (میلادی) بدنیا آمد . نام کودکی اش کین ساکو (金作) بود .

درباره زمان قبل از هایکو نویس شدنش اطلاعات زیادی در دست نیست . ولی تا سن ۴۱ سالگی بیشتر به سرودن اشعار هزل‌آمیز گرایش داشت . سال‌های زیادی از عمرش در سفر بود . و از معابد و طبیعت زیبایی ژاپن دیدن می‌کرد و در مورد آنها هایکو و نثر می‌نوشت . در دهه آخر عمرش که مکتب باشو را در هایکو بنیان نهاد و شاگردان متعددی تربیت کرد .

پیش از باشو کار هایکو سرایان بازی با کلمات بود و همین امر باشو را بر آن داشت که در اعتلای هایکو بکوشد . باشو هایکو را ابداع نکرد بلکه هایکو را یک سبک جدی و پر آوازه ساخت و هایکو با نام باشو گره خورده‌است .

او نام مستعارش را از درخت موز گرفت . باشو (芭蕉, bashō) در زبان ژاپنی به معنای درخت موز است .

نمونه هایی از هایکو :

برکه کهن
جهیدن غوکی
آوای آب

می اندیشم

این آخرين سال من ست!

ميخورم اين خرمالو را

 japan_1
تنهايی
رنجه می دارد درخت را
برف را خيال بازی گرفته است.
این جهانِ ِ شبنمی
بی شک شبنمی ست
 و هنوز
از برای من
فاخته می‌خواند، و كوه
به نوبت

About Giti Mirzaei

Giti Mirzaei
  • تمامی فایل ها قبل از قرار گیری در سایت تست شده اند.لطفا در صورت بروز هرگونه مشکل از طریق نظرات مارا مطلع سازید.
  • پسورد تمامی فایل های موجود در سایت www.parsseh.com می باشد.(تمامی حروف را می بایست کوچک وارد کنید)
  • Password = www.parsseh.com

One comment

  1. Giti Mirzaei

    salami garam be shoma va zogh o shoghetan..matalabi ke gozashtid,besyar ba arzesh o hamchenan danestani ,ke man azash bikhabar bodam.daghighan ,hamine dige hoseleh sheyr boland az adam ha door shode..va che ziba hastan in ashaar.movafagh bashid

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*