Home / Literature / شب یلدا یا شب چله

شب یلدا یا شب چله

آخرین شب آذر ماه طولانی ترین شب سال است و اولین روز دیماه که در دوران قدیم بنام خرم روز دی ماه – نود روز ( چون از این روز درست 90 روز به عید نوروز می ماند ) – خور روز دیگان ( روز خورشید ) و یکی از روزهای خورشید نامیده میشد ,  زیرا از این روز است که خورشید دوباره پا به رشد می گذارد و کشاورزان و روستائیان که اکثریت جامعه آن روزگاران را در ایران تشکیل می دادند این شب را که به نوعی جشن پایان یک سال تلاش و ستیزه با طبیعت بود را جشن می گرفتند .

با توجه به اندوخته های کشاورزان برای زمستان سخت در پیش که دیگر کسی قادر به ستاندن چیزی از طبیعت نبود :  سنجد. بادام . گردو . مغز هسته زرد آلو . تخم آفتابگردان .گندم بوداده . .. میوه های خشک شده مثل انجیر . قیسی . کشمش و … سفره شب یلدای آنان را رنگین می کرد و رسم خوردن آجیل در شب یلدا  باز مانده از آن دوران است .

شب یَلدا یا شب چلّه یکی از جشن‌های کهن ایرانی است.  در این جشن، طی شدن بلندترین شب سال و به دنبال آن بلندتر شدن طول روزها در نیم‌کرهٔ شمالی، که مصادف با انقلاب زمستانی است، گرامی داشته می‌شود. یلدا به زمان بین غروب آفتاب از ۳۰ آذر (آخرین روز پاییز) تا طلوع آفتاب در اول ماه دی (نخستین روز زمستان) گفته‌می‌شود. خانواده‌های ایرانی در شب یلدا، معمولاً شامی مفصل و همچنین انواع میوه‌ها و رایجتر از همه هندوانه و اناررا تهیه و دور هم صرف میکنند. پس از صرف تناولات، قصه‌گویی مسن ترها برای دیگر اعضای فامیل و همچنین فال‌گیری با دیوان حافظ رایج است.

شباهت یلدا با جشن‌های دیگر اقوام

جشن انقلاب زمستانی در بین دیگر اقوام باستان نیز رایج بوده است. در روم باستان و همزمان با ترویج مسیحیت، پرستش سول اینویکتوس (خورشید شکست ناپذیر) ایزد پاگان رومی بسیار شایع بود و رومیان میلاد او را در زمان انقلاب زمستانی جشن میگرفتند. سول اینویکتوس در آیین میترائیسم رومی نیز نقشی ویژه داشت و حتی میتراس (معادل یونانی میترا ایزد باستان ایرانی) لقب خورشید شکست ناپذیر را داشت. محققان معتقدند که مسیحیت غربی چارچوب اصلی خود را که به این دین پایداری و شکل بخشیده به مذاهب پیش از مسیحیت روم باستان از جمله میترایسم مدیون است و برای نمونه تقویم کلیساها، بسیاری از بقایای مراسم و جشنهای پیش از مسیحیت بخصوص کریسمس را در خود نگاه داشته است و کریسمس به عنوان آمیزه‌ای از جشن‌های ساتورنالیا و زایش میترا در روم باستان در زمان قرن چهارم میلادی با رسمی شدن آیین مسیحیت و به فرمان کنستانتین به عنوان زادروز رسمی مسیح در نظر گرفته شد. هنگام توسعهٔ آیین‌های رازورزی در اروپا و سرزمین‌های تحت فرمانروایی امپراتوری روم و پیش از از پذیرفتن آیین مسیحیت، رومیان هر ساله در روز ۱۷ دسامبر در جشنی به نام ساتورنالیا به سیاره کیوان (ساترن)، ایزد باستانی زراعت، احترام می‌نهادند. این جشن تا هفت روز ادامه می‌یافت و انقلاب زمستانی را شامل می‌شد. از آنجا که رومیان از گاهشماری یولیانی در محاسبات خود استفاده می‌کردند روز انقلاب زمستانی به جای ۲۱ یا ۲۲ دسامبر حدوداً در ۲۵ دسامبر واقع می‌شد.
فرانتس کومون، باستان‌شناس بلژیکی و بنیان‌گذار میتراپژوهی مدرن و دیگر میتراپژوهان همفکر او مفاهیم آیین میترایسم روم را کاملاً برگرفته از آیین مزدیسنا و ایزد ایرانی میترا (مهر) می‌دانند اما این ایده از دهه ۱۹۷۰ میلادی به بعد به شدت مورد نقد و بازبینی قرار گرفته است و اکنون به یکی از مسائل بسیار مجادله‌برانگیز در زمینه پژوهش ادیان در دنیای روم و یونان باستان تبدیل شده است.

جشن شب یلدا در روسیه نیز از دیرباز  از روزگاری که هنوز مسیحیت به آنجا راه نیافته بود بمدت 12 روز با آیین های ویژه ای بر گزار می شد . جشن یلدا را که جشن نیایش برای پرباری محصولات کشاورزی در سال آینده بود پر سرور و پر آیین برگزار می کردند . جشن یلدا عید سالیلنه دهقانان و روستاییان بود .

 

Down

About Mohammad Daeizadeh

  • تمامی فایل ها قبل از قرار گیری در سایت تست شده اند.لطفا در صورت بروز هرگونه مشکل از طریق نظرات مارا مطلع سازید.
  • پسورد تمامی فایل های موجود در سایت www.parsseh.com می باشد.(تمامی حروف را می بایست کوچک وارد کنید)
  • Password = www.parsseh.com

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

*