Home / Literature / سروده ای از سنایی غزنوی : مکن در جسم وجان منزل که این دونسـت وآن والا‬

سروده ای از سنایی غزنوی : مکن در جسم وجان منزل که این دونسـت وآن والا‬

سنایی غزنوی

 

این قصیده غرادرعرصۀ سرخس و در آن زمين مقدّس گفته‬ شده در مقام اهل توحید فرماید :

‫*

‫مکن در جسم وجان منزل که این دونسـت وآن والا‬

‫قدم زین هر دو بيرون نه، نه اینجاباش و نه آنجـا

‫بهرچ ازراه دورافتی چه کفرآن حرف و چه ایمـان‬

‫بهرچ از دوست وامانی چه زشت آن نقش وچه زیبا‬

‫گــواه رهــروآن باشــدکــه ســردش یــابی از دوزخ‬

‫نشان عاشق آن باشـدکـه خشـکش بینـی از دریـا‬

نبــوداز خــواری آدم کــه خــالى گشــت ازوجنــت‬ ‫

نبودازعــاجزی وامــق کــه عــذرا مانــد ازو عــذرا‬

‫سخن کز روی دین گوئی چه عبرانی چـه سـریانی‬

‫مکان کز بهر حق جوئی چـه جابلقـا چـه جابلسـا‬

‫شــهادت گفــتن آن باشــدکــه هــم ز اول درآشــامی‬

‫همــه دریــای هســتی را بــدان حــرف نهنــگ آســا‬

‫نیــابی خاروخاشــاکی در ایــن ره چــون بفرّاشــی‬ ‫

کمربســت و بفــرق اســتاد در حــرف شــهادت لا‬

‫چـــولا از حـــد انســـانی فکنـــدت در ره حـــيرت‬

پـــــس از نـــــور الوهیّـــــت باللّـــــه آی از الّـــــا‬

ز راه دیـــن تـــوان آمـــد بصـــحرای نیـــاز ارنـــی‬

‫بمعنــی کــی رســد مــردم، گــذر نــاکرده بــر اســما‬

‫درون جــوهر صــفرا همــه کفــر اســت و شــیطانی‬

‫گرت سودای دین باشد قـدم بـيرون نـه از صـفرا‬

‫چــه مــانی بهرمــرداری چــو زاغــان انــدرین پســتی‬

‫قفس بشکن چـو طاوسـان یکـی بـر پربـرین بـالا‬

‫عـــروس حضـــرت قـــرآن نقـــاب آنگـــه برانـــدازد‬

‫کــه دارالملــک ایمــان را مجــرد بینــد از غوغــا‬

‫عجب نبود گر از قرآن نصیبت نیسـت جـز نقشـی‬

‫کــه از خورشــید جــزگرمــی نیابــد چشــم نابینــا‬

بميرای دوست پیش ازمرگاگرمیزندگی خواهی‬

‫که ادریس از چنين مردن بهشتی گشت پیش ازما‬

‫بتیـــغ عشـــق شـــوکشـــته کـــه تـــا عمـــر ابـــد یـــابی‬ ‫

که از شمشير بـویحیی نشـان ندهـدکـس از احیـا‬

چه داری مهر بدمهری کزو بی جان شـد اسـکندر‬

چه بازی عشـق بـا یـاری کزوبـی ملـک شـد دارا‬

گــرت ســودای آن باشــدکــزین ســودا بــرون آئــی‬

زهــی ســودا کــه خــوهی یافــت فــرداازچنين ســودا‬

سراندر راه ملکی نه کـه هـر سـاعت همـی باشـی‬

‫توهمچونگویسرگردان وره چـون پهنـۀ بـی پهنـا‬

تو درکشتی فکـن خـود را مپـای از بهـر تسـبیحی‬

که خودروح القـدس گویـدکـه بِسـم اللّـه مجریهـا‬

اگـــر دینـــت همـــی بایـــد ز دنیـــا دار دل بگســـل‬ ‫

که حرصش با توهرساعت بود بی حرف و بی آوا‬

همــی گویــدکــه دنیــا را بــدین از دیــو بخریــدم

اگــر دنیــا همــی خــواهی بــده دیــن و بــبر دنیــا‬

ببين باری که هر ساعت ازیـن پـيروزه گـون خیمـه‬

چه بازیها بـرون آرد همـی ایـن پـير خـوش سـیما‬

جهــان هزمــان همیگویــدکــه دل درمــا نبنــدی بــه

تــو خــود مــی پنــد ننیوشــی ازیــن گویــای ناگویــا‬

‫گــر از آتــش همــی ترســی بمــال کــس مشــو غرّه‬

‫که اینجا صورتش ماراست و آنجاشکلش اژدرهـا‬

‫از آتــش دان حواســت را همیشــه مســتی و هســتی‬

‫ز دوزخ دان نهــــادت راهمــــاره مولــــد و منشــــا‬

‫پس اکنون گرسوی دوزخ گرائی بس عجـب نبـود‬ ‫

کــه ســوی کل خــود باشــد همیشــه جنبش اجــزا‬

گرامروز آتـش شـهوت بکشـتی بـی گمـان رسـتی‬

‫وگرنـــه تـــف آن آتـــش تـــرا هیـــزم کنـــد فـــردا‬

تو از خاکی بسـان خـاک تـن در ده دریـن پسـتی‬

‫مگــرگــردی چوجــان و عقــل هــم والى وهــم والا‬

‫که تاپستست خاک اینجا همه نفعست لیک آنگـه‬

‫بـــلای دیـــده هـــا گـــردد چـــو بـــالاگيرد از نکبـــا‬

‫ز بـــاد فقـــه و بـــاد فقـــر دیـــن را هـــیچ نگشـــاید‬

‫میــان دربنــدکــاری را کــه ایــن رنگســت و آن آوا‬

‫مگـــو مغـــرور غافـــل را، بـــرای امـــن او نکتـــه‬

‫مـــده محـــرور جاهـــل را زبهـــر طبـــع او خرمـــا‬

‫چوعلمت هست خدمت کن چودانایان که زشت آیـد‬

‫گرفتــه چینیــان احــرام و مکــی خفتــه دربطحــا‬

نــه صــوت ازبهــرآن آمــدکــه ســوزی مزهــر زهــره

نــه حــرف از بهــرآن آمــدکــه دزدی چــادر زهــرا‬

‫تــرا تیغــی بکــف دادنــد تــا غــزوی کنــی بــاتن‬ ‫

تــو چــون ازوی سپرســازی نمــانی زنــده درهیجــا‬

‫بنزد چـون تـوبی حسـی، چـه دانـائی چـه نـادانی‬

بدست چون تو نامردی چه نرم آهـن چـه روهینـا‬

‫‬تــرا بــس ناخوشســت آواز لــیکن انــدرین گنبــد‬

خــوش آوازت همــی دارد صــدای گنبــد خضــرا‬

‫ولیک آنگـه خجـل گـردی کـه اسـتادی تـرا گویـد‬ ‫

کــه بــا داود پیغمــبر رســیلی کــن دریــن صــحرا‬

‫تو چون موری واینراهست همچون موی بـت رویـان‬

‫مـــرو زنهـــار بـــر تقلیـــد و بـــرتخمين و بـــر عمیـــا‬

چو علم آموختی از حرص آنگـه تـرسک اندرشـب‬ ‫

چـــو دزدی بـــاچراغ آیـــدگزیـــده تـــر بـــرد کـــالا‬

‫از ایـن مشـتی ریاسـت جــوی رعنـا هـیچ نگشــاید‬

‫مســلمانی ز ســلمان جــوی و درد دیــن ز بــودردا‬

‫بصــاحب دولتــی پیونــد اگــر نــامی همــی جــوئی‬

‫که از یک چاکری عیسی چنان معروف شد یلدا‬

‫قــدم در راه مــردی نــه کــه راه وگــاه و جــاهش را‬

‫نباشــد تــا ابــد مقطــع نبــود اســت از ازل مبــدا‬

‫ز بهـــر قالـــب او راســـت ایـــن ارواح مســـتوفی‬

‫ز بهـــر حالـــت او راســـت ایـــن انفـــاس مســـتوفا‬

‫ز بهـــرکشـــت آنجـــا راســـت اینجـــا کشـــتن آدم‬

‫ز بهــــر زاد آنجــــا راســــت اینجــــا زادن حــــوا‬

توپنداری کـه بـر بازیسـت ایـن میـدان چـون مینـو‬

‫تو پنداری که بر هرزه است این الـوان چـون مینـا‬

وگرنـــز بهـــر دینســـتی در انـــدر بنـــددی گـــردون‬

وگــر نــز بهــر شرعســتی کمــر بگشــایدی جــوزا‬

‫چــوتن جــانرامزیّن کــن بعلــم دیــن کــه زشــت آیــد‬

‫درون سوشاه عریـان و بـرون سـوکوشـک دردیبـا‬

‫بطاعـــت جامـــۀ نـــوکـــن ز بهـــر آن جهـــان ورنـــه‬

چو مرگ این جامه بستاند تو عریان مانی ورسـوا‬

‫خــود از نســل جهانبانــان نزایــد هــیچ تــا باشــد‬

‫مــراورا کــوی پــر عنــين و مــار ا خانــه پــر عــذرا‬

نبینی طبـع را طبعـی چـوکـرد انصـاف رخ پنهـان‬

‫نیــابی دیــو را دیــوی چــوکــرد اخــلاص رخ پیــدا‬

‫تـــرا یـــزدان همیگویـــدکـــه در دنیـــا مخـــور بـــاده‬

‫تراترســـا همیگویـــدکـــه در صـــفرا مخـــور حلـــوا‬

‫ز بهــر دیــن بنگــذاری حــرام از حرمــت یــزدان‬

‫ولیــک از بهــر تــن مــانی حــلال ازگفتــۀ ترســا‬

‫گــرت نزهــت همــی بایــد بصــحرای قناعــت شــو‬

‫که آنجاباغ در بـاغ اسـت وخـوان درخـوان وادروا‬

‫گر از زحمت همی ترسـی ز نـااهلان ببرصـحبت‬ ‫

کــه از دام زبــون گــيران بعزلــت رســته شــد عنقــا‬

مـــرا بـــاری بحمداللّـــه ز راه رأفـــت و رحمـــت‬

‫بســوی خطّــۀ وحــدت بــرد عقــل از خــط اشــیا‬

‫بــدل نندیشــم از نعمــت نــه در دنیــا نــه در عقبــی‬ ‫

همی خواهم بهرساعت چه در سـرّا چـه در ضـرّا‬

کـه یـارب مرسـنائی را سـنائی ده تـو در حکمـت‬

چنــان کــزوی برشــک افتــد روان بــوعلی ســینا‬

‫مگــر دانــم دریــن عــالم ز بــیش آزی و کــم عقلــی‬ ‫

چو رأی عاشـقان گـردان چـو طبـع بیـدلان شـیدا‬

‫ز راه رحمت و رأفت چـو جـان پـاک معصـومان‬

‫مــرا از زحمــت تنهــا بکــن پــیش از اجــل تنهــا‬

‫زبــان مختصــرعقلان ببنــد انــدر جهــان بــر مــن‬ ‫

که تاچون خود نخوانندم حریص و مفسد و رغنا‬

‫مگردان عمرمن چون گل که در طفلی شود کشـته‬

‫مگردان حرصمن چون مُلکـه درپـيری شـودبرنا‬

بحرص ار شربتی خوردم مگيراز من کـه بـدکـردم‬

بیابـــان بـــود و تابســـتان و آب ســـرد و استســـقا‬

‫بهرچـــــه از اولیـــــا گوینـــــد رزقنـــــی و وفقنـــــی‬ ‫

بهرچـــــه از انبیـــــا گوینـــــد آمنّـــــا و صـــــدّقنا‬ ‫ّ‬

 

سنایی غزنوی

sanaei

Down

About Mohammad Daeizadeh

  • تمامی فایل ها قبل از قرار گیری در سایت تست شده اند.لطفا در صورت بروز هرگونه مشکل از طریق نظرات مارا مطلع سازید.
  • پسورد تمامی فایل های موجود در سایت www.parsseh.com می باشد.(تمامی حروف را می بایست کوچک وارد کنید)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*


*